درباره وقتی همه خوابیم ( بهرام بیضایی): خشم از بی فرهنگی

این بار دیدن فیلم جدیدی از استاد کمتر از 10 سال طول کشید اما باز هم با توجه به حجم طرح ها و فیلمنامه های ارایه و رد شده او در طول این سال ها و انتظاری که همه ، از موافقان و دوستداران گرفته تا مخالفان برای دیدن فیلم جدیدی از بیضایی دارند 8 سال زمان طولانی ای بود. "سگ کشی" با نمایشش در جشنواره نوزدهم فیلم فجر و اکران عمومی پرسروصدایش در اواخر سال 80 عملا به یکی از موفق ترین فیلم های کارنامه بیضایی تبدیل شده بود و مهم تر از همه رویکرد خاص او به مسائل اجتماعی و سیاسی روز بود که برخی از منتقدان خسته از فیلم های عمدتا اسطوره ای و آئینی او را سر شوق آورده بود. پس از متوقف شدن مرموز پروژه "لبه پرتگاه" و چندی بعد شروع شدن تولید "وقتی همه خوابیم"  آن هم در سکوت خبری زمزمه هایی شنیده شد که بیضایی قصد دارد جوابیه ای به همه سوالات بسازد اما با توجه به کم حاشیه بودن بیضایی این گمان کمتر محلی از اعراب داشت. گمانی که با دیدن فیلم به حقیقت پیوست.

"وقتی همه خوابیم" در واقع یک جوابیه صریح ، کوبنده و پر زرق و برق از سوی کارگردانی است که فیلمنامه قبلی اش نه به وسیله نظارت رسمی که تحت سیطره ویرانگر قدرت پول و سرمایه تهیه کنندگان فیلمفارسی متوقف شده بود. بیضایی با خشمی که شاید فقط در نیمه دوم "سگ کشی" از او دیده بودیم به بی فرهنگی صاحبان سرمایه در سینمای ما می تازد و با تیغی آخته نحوه فیلمسازی سرهم بندی شده و باری به هر جهتشان را به سخره می گیرد. خشم و هرج هرج آگاهانه نیمه دوم "وقتی همه خوابیم" به مانند تسویه حسابی است که فردی فرهنگی و تا اینجای کار کم حاشیه را اینگونه به عکس العمل واداشته است. او فیلمی را به ما نشان می دهد که در مدت کوتاهی بازیگر نقش اول مرد و زن و حتی کارگردانش اخراج             می شوند و با پایان فیلمبرداری اش جشنی برپا می گردد تا جریان همیشه زنده و نابودگر فیلمفارسی موجودیتش را به روشن و دردناک ترین شکل ممکن ابراز کند.